Fragata Vila de Neda: os escravos galegos en Cuba



 Ler en galego      Leer en castellano

A fragata Vila de Neda foi o primeiro de varios buques que transportarían a centos de galegos a Cuba para traballar nos seus campos de tabaco e azucre trala abolición da escravitude.


Situación

Debémonos remontar ao ano 1854 para visualizar cómo se vivía en aquela Galicia e entender así o que motivaría o comezo da emigración masiva a Latinoamérica, concretamente á illa de Cuba. Coñecido como o “ano da fame”, a situación dos campos galegos e os seus habitantes era crítica e xunto á gran epidemia de cólera deste mesmo ano sería a principal causa para que moitas familias viranse abocadas a emigrar en busca dunha vida mellor.

arqueomalacologia.blogspot.com


Urbajo Feijoo de Sotomayor

Este fidalgo, político e militar orixinario de Ourense e residente en Cuba foi o artífice da Compañía Patriótica Mercantil, sendo o seu principal obxetivo o trasladar man de obra dende Galicia a illa para paliar o cada vez máis escaso e caro mercado de traballadores, sendo abolida neses anos a escravitude nas colonias. Vista a situación da súa Galicia natal, decidiu aproveitar a precaria situación dos seus compatriotas para suplantar aos escravos negros da illa.

Urbano Feijoo de Sotomayor y Memoria publicada por el mismo sobre la inmigración

Primeira expedición: 314 galegos a bordo da fragata Villa de Neda


Sería un 10 de marzo de 1884 cando a primeira tanda de galegos desembarcarían na bahía da Habana. O nome da fragata que os transportaría non foi outro que o da Vila de Neda, xa que por aqueles anos esta localidade era famosa en todo o país pola calidade dos seus carpinteiros de ribeira e das velas das súas fábricas de tecidos. A construcción desta fragata realizouse no arsenal “Vila”, propiedade de Abella, Graña e Cía, os cales construirían tamén o buque “Abella”, encargado de transportar aos últimos colonos a illa a finais de ese mesmo ano e que casualmente tamén tiveron en propiedade a fábrica téxtil do Roxal (Pazo de Isabel II). En total foron casi 2.000 os galegos que colleron as súas escasa pertenzas en busca dunha vida mellor en ultramar.

O fin de un sono

O que nun principio semellaba a oportunidade perfecta para paliar a súa situación de pobreza, transformouse nun verdadeiro inferno. A situación dos galegos na illa era totalmente precaria, amontoados en barracóns de escravos e en condicións de pobreza absoluta.

Tras a primeira expedición, moitos máis foron obrigados pola situación a asinar uns cuestionables contratos para traballar nos campos cubanos de azucre e café por períodos de cinco anos. Unha vez alí, Urbano vendía ditos contratos aos hacendados ou empresarios locais que pasaban a facerse cargo de estas persoas, unha forma de enmascarar así a recén abolida escravitude e trata de persoas. “Escravos de ollos azuis”, así coñecían aos miles de galegos os cubanos da illa.

www.xenealoxia.org

Fracaso empresarial

Como era previsible, a iniciativa rápidamente se foi a pique. Ante a situación de escravitude que estaban a vivir os galegos na illa e mediante a intercesión das súas familias, estas presentaron numerosos escritos as Cortes Españolas denunciando o que estaba a acontecer.
Pero para moitos esta decisión chegaba tarde, xa que cando a operación foi cancelada baixo o mandato das Cortes, algúns de estes emigrantes xa habían falecido ante a precaria situación na que se atopaban ou fuxiran desaparecendo para sempre.



¿Queres saber mais sobre os galegos escravos en Cuba?

Una casa en amargura


Recentemente, a escritora Elisa Vázquez de Grey, publicou este libro, onde narra has vivenzas dunha xoven na Cuba de finais do XIX a cal emprende a búsqueda das dúas fillas roubadas da súa antiga escrava, ante o falecemento da mesma.

Nela nárranse algunas das vivenzas de estos galegos na illa e grazas a uns persoaxes entrañables permítenos transportarnos a Cuba colonial.  


 Crónicas: emigración gallega (RTVE)


En pouco mais de cuarenta minutos, este documental producido e emitido pola RTVE trata de poñer voz aos case dous mil galegos que protagonizaron a iniciativa de Urbano Feijoo de Sotomayor en Cuba



     Primera expedición: Villa de Neda, Habana (6-03-1854)


A web https://www.xenealoxia.org da nome aos galegos escravos en Cuba. Grazas a unha extensa documentación, aporta tanto o listado dos galegos que viaxaron na fragata Villa de Neda como o destino dos mesmos.



Bibliografía



Comentarios

Publicacións populares